12:22 30.04.2026 16+
ХООЧУН БАШКЫНЫҢ 100 ЧЫЛДААНЫНДА ЭРТЕМ-ПРАКТИКТИГ КОНФЕРЕНЦИЯ
Монгуш Осур-оол Амашкынович 1926 чылдың май 9-та, Тыва Арат Республиканың Чөөн-Хемчик кожуунунуң Хорум-Дагга төрүттүнген. Кызылга башкылар белеткээр институтка өөренип киргеш, 1954 чылда дооскан. Областың өөредилге эргелелиниң дужаалы-биле Монгуш Осур-оолду Шеми 7 чыл школазынче ажылдадып чоруткан. Ынчан башкылар белеткээр институт Кызылда күрүнениң башкы институду апарган. 1963 чылда Осур-оол Амашкынович өөренип доосканы өөредилге чериниң төөгү-филология факультединге өөренип киргеш, 1967 чылда доозупканда, ону Өвүр кожууннуң Торгалыг школазынче ажылдадып чоруткан. Хоочун башкы өөнүң ишти Раиса Шоваатайовна Монгуш-биле төлептиг ийи кысты, хөй уйнуктарын өстүрүп кижизиткеннер.
Тыва улустуң аас чогаалын эки билир башкы концерттерге, агиткультбригадаларның киржикчилери-биле үнүүшкүннерге барып, хөй удаа уран чүүл көрүлделеринге, концерттерге киржип келген. Республиканың көдээ школаларынга 45 чыл дургузунда ажылдап келген Россия Федерациязының алдарлыг башкызы, Тываның Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, шүлүкчү, тыва чоннуң чаагай чаёчылдарының суртаалчы, нептередикчизи Осур-оол Амашкынович Монгуштуң дугайында видео, фотобижимелди Америкадан делегейниң хөй янзы омактыг улустарының аас чогаалының чыыкчызы Теодор Левин тырттырган. Осур-оол Монгуштуң ачазы Монгуш Хинен оглу Амашкын чоннуң үнелээри тоолчу кижи чораан.
Апрель 29-та, Чадаананың № 2 ортумак школазының хуралдаар залынга «Осур-оолчу номчулгалар” деп, Монгуш Осур-оол Амашкыновичиниң 100 чылдаанынга тураскааткан эртем-практиктиг конференция болуп эрткен. Россияның, Тываның ыдык ырлары чаңгыланган соонда, төөгүлүг хемчегниң ажыдыышкынын Хорум-Даг ортумак школазының директору Радий Эрес-оолович Монгуш кылып, конференцияның аалчыларынга, башкыларга, киржикчилери кожуун школаларының өөреникчилеринге байырны чедирген. Тыва дыл башкызы, эртемден, башкылаашкын эртемнериниң кандидады Маргарита Базыр-ооловна Куңгаа байырлыг хемчегге киришкен.
Чөөн-Хемчик кожууннуң Чыргакы ортумак школазының тыва дыл башкылары Оксана Баламовна Хен-оол, Өнермаа Кара-ооловна Ооржак, Чыргакы школазында музей эргелекчизи Куулар Тамара Самбууевна, Хорум-Даг школазының хоочун башкызы Баазан Людмила Сонай-ооловна, кожууннуң беш ортумак школаларының тыва дыл башкылары, өөреникчилер Монгуш Осур-оол Амашкыновичиниң чогаалдарынга хамаарышкан чурук делгелгезин болгаш шүлүктер мөөрейин тыва дыл болгаш чогаал башкызы Маргарита Дугаржаповна Шойдактың башкарыкчылааны, Хорум-Даг школазының уругларының Анай-Хаак Норбуевна Монгушка удурткан «Хемчик» танцы бөлүүнүң киржилгези-биле эрттирген. Чадаананың №4 ортумак школазының 7-ги классчызы Шаанак Сат шүлүк мөөрейинге шылгараан.
Вячеслав МОНГУШ белеткээн, фоточуруктар авторнуу
40