Вячеслав Монгуш

Вячеслав Монгуш

сегодня в 15:34

ЯМАНТАКА БУРГАННЫҢ ЫДЫКТЫГ МАНДАЛАЗЫ,

ЧАДААНАНЫҢ ҮСТҮҮ ХҮРЭЭ – ТӨӨГҮНҮҢ ХЕРЕЧИЗИ

"Чаа орук" солун, 2023 чылдын ноябрь 30-де, чырыкче ат салган №32 солун

Тывага Ыдыктыг ХIY-кү Далай-Лама 1992 чылда кээп чорааш, ылаңгыя Чадаананың Үстүү хүрээзиниң чулазын өшпээнин чонга чарлап дыңнаткан. Төвүтче, Индияже тыва хуурактар сарыг шажынның хүрээлеринге өөренип эгелээн. Бир эвес утпаан болзумза, Ыдыктыг Богда-Кегээн тоску Джебзун Дамба Кудукту Джамбел Намдал Чоки Гьялцен 1999 чылда Тыва Арат Республиканың Россияның составынга каттыжып киргениниң 55 чылында Кызылга чаа «Цеченлинг» хүрээниң ажыттынганынга тураскааткан хемчегге моорлап келгеш, Совет Тываның 5 чылы аттыг стадионга узун назынның Ак Дарийги сагыызынның Өөредиин чоруткан. Ооң соонда чылдарда Кызылдың национал театрынга Калачакра, Эмчи, Ямантака бурганнарның Мандалаларын өңнүг элезиннер-биле кылгаш, улуг номналдарны сиңир номчааннар. Өөредиг, тускай езулалдар соонда, Мандаланың элезиннерин чонга үлеп, Тываның арыг хөлдеринге, сугларынга өргээнин ол үениң теледамчыдылгаларындан, парлалгага чырыткан материалдардан, номнар, сеткүүлдерден хөй удаа номчаан бис.

Чадаананың Үстүү, Алдыы хүрээлеринге моорлап кээп чораан Ыдыктыг сарыг шажынның аңгы-аңгы хүрээлеринден делегейде билдингир башкыларның, көскү күрүне ажылдакчылары, политиктер, деткикчилер, аян-чорукчулар-даа муң Буддаларны эккеп турганын, оларның чон-биле ужуражылгаларының-даа дугайында фоторепортажтар, материалдарны «Чаа орук» солуннуң мурнуку үндүрүлгелеринге бижип турган.

2023 чылдың ноябрьның сөөлгү он хонуунуң дөрт ыдыктыг хүнүнде Чадаана- ның Үстүү хүрээзинге Ямантака бурганның мандалазын кылып, ооң-биле холбашкан сагылдарны Индияның Дрепунг Гоманг хүрээзинден лама башкылар чонга берип, ыдыктаашкынны эрттиргеннер.

Чөөн-Хемчик кожууннуң Баштыңы Инна Байыр-ооловна Монгуш, чагырга даргазы Алага Николаевич Ондар Чадаананың төөгүлүг Үстүү хүрээзинге Ямантака Бурганның айызын чонга чалараткан лама башкыларга, ол үеде чонга, амылыг амытаннарның Бурган-биле харылзаазын быжыктырганы дээш өөрүп четтириишкинниң илередиг сөстерин чугаалап, суй-белектерни тывысканнар. Шажынчы улуг езулалдарның түңнелинде Ямантака бурганның ыдыктыг Мандалазының элезиннерин чонга үлээн. Ынчангаш езулалга киржип турган кижи болганы сагыш-сеткилдиң бужар бак хүрүмнериниң арлы бээринге ханы бүзүрелдиг болуру чугула. Төрээн черивис сайзыразын, ажы-төлүвүс эртем-билиглиг, салым-чаяанныг кижилер болзун! Ом-ма-ни бад-ме хум!