Вячеслав Монгуш

Вячеслав Монгуш

БИЧИИ МӨГЕЛЕРНИҢ ШАГАА ХҮРЕЖИ

"Чаа орук" солун, №4 2024 чылдын февраль 8

Чадаанада спортчу демиселдер төвүнге тыва чоннуң Шагаазынга тураскааткан бичии мөгелер аразынга хүреш февраль 6-да, болуп эрткен. «Уруглар садтарынга - хүреш» деп төлевилделди боттандырып, Чөөн-Хемчик кожууннуң өөредилге эргелели, Чадаанада «Родничок» уруглар сады болгаш Чыргакының «Чинчилер» уруглар садының коллективи хемчегни организастап эрттирген. Маргылдаага хүндүлүг аалчылар болуп, кожууннуң Чөөн-Хемчик кожууннуң Баштыңы Инна Байыровна Монгуш, Чадаана хоорайның Баштыңы Начын Николаевич Монгуш, Тыва Республиканың Арзылаң мөгези Мөңге-Эртине Евгеньевич Куулар,өөредилге эргелелиниң даргазы Айлаң Борисовна Куулар чаладып, киришкеннер.

Чөөн-Хемчикте 16 уруглар садтарының 58 бичии мөгези массалыг хемчегге идекпейлиг киржип, күжүн шенешкеннер.«Уруглар садтарынга - хүреш» төлевилелди каш чылдар бурунгаар боттандырып эгелээн. Наадым болгаш өске-даа күрүне чергелиг байырлалдарга тыва хүрешти эрттирери албан болгаш массалыг хемчеглерниң көрүштүг кезээ дээрзи амгы үеде кымга-даа билдингир. Уруглар албан черлеринге хүрешти сайзырадыры-биле кииргениниң ужуру болза, назы четпээн оолдарның ниити күш-дамыр болгаш угаан-бодал сайзыралын чажындан хевирлээри, мага-ботту күштүг, шимченгир, аваангыр болурунга чаңчыктырып, амдыгааштан кадык-чаагай амыдыралдың үндезиннеринге кижизидери болур.

Дөрт, беш харлыг бичии мөгелер аразынга Бажың-Алаакта «Хүнчүгеш» уруглар садының мөгези Норбу-Доржу шүүлген, Чадаанада «Родничок» уруглар садындан Меңги Анай-оол үжүүрлешкен. Хайыраканда «Хүнчүгештиң» болгаш Хөндергейде «Херелдиң» мөгелери Сүгдер Соян, Алаңгы Чамыян үшкү, дөрткү черлерге төлептиг болганнар. Бештен, сески шаңналдыг черлерни чечек шыпкан Шемиде «Чечек»уруглар садындан Мөңге-Маадыр Монгуш, Бажың-Алаактың «Хүнчүгеш» уруглар садындан Байыр Чигир-оол, Чыргакының «Чинчилерден» Аюш Куулар, Шемиден Сандан Куулар алганнар.

Организакчылар бо хемчегге тускай шаңналдар тысырын шиитпирлээн. Ынчангаш «Чараш арга» дээш Мөңге-Маадыр Монгуш (Шеми), «Чараш девиг» дээш Сүгдер Соян( Хайыракан), «Тергиин содак-шудак» дээш, Авырга Кара-Сал (Чыраа-Бажы) шаңнатканнар.

Алды, чеди харлыглар мөгелер демиселинге Теве-Хаяда «Улыбка» уруглар садындан Аюш Сандак тиилээн, Хөндергейде «Херел» уруглар садындан Баян-Далай Шадып үжүүрлешкен.Үшкү, дөрткү черлерни Хайыракандан Салгал Донгак болгаш Чадаанада «Радуга» уруглар садындан Начын Борбаанды алганнар. Бештен, сески черлерни Теве-Хаядан Саая Айдаш, Чадаанада «Чечена» садындан Оттук Ондар, Чыраа-Бажындан Сүлдем Донгак, Чадаанадан Доржу Ондар ээлээнер.

Тускай шаңналдар: «Чараш арга дээш» Бажың-Алаактан Откун Ховалыг, «Чараш девиг дээш» Хайыракандан Салгал Донгак, «Тиилелгеже чүткүл» дээш Чадаананың «Чинчилер» уруглар садындан Шоваа Куулар шаңнадып, кожуун чергелиг бир дугаар эрткен улуг хүрештиң маадырлары болганнар. Баштайгы чедиишкиннер, ачыр-дачыр демиселдер дыка хөй, келир үениң мөгелеринге уттундурбас бооп артканы чугаажок.

Вячеслав МОНГУШ фоточуруктарны тырттырган.